Sport Kultura Društvo Obrazovanje Privreda Poljoprivreda Sela
• Kasina odala počast Jožefu Švajdlu

U petak, 17. marta u Mađarskoj građanskoj kasini održana je prigodna svečanost povodom nacionalnog praznika Mađara, 15. marta, u sećanje na dan kada je 1848. godine u Budimpešti izbila građanska revolucija, čiji cilj je bilo oslobađanje od Habsburške monarhije.

Foto 30393Foto 30396Tom prilikom u dvorištu Mađarske građanske kasine otkrivena je bista generala mađarske revolucionarne vojske Jožefa Švajdla, rođenog Somborca, koji je 6. oktobra 1849. godine, zajedno sa 12 drugih generala, pogubljen u Aradu (današnja Rumunija).
Svečana priredba održana je u velikoj sali Mađarske građanske kasine. Predsednica udruženja dr Eržebet Karher podsetila je u svom govoru na značaj Kasine za Sombor i somborske Mađare i istakla da je to društvo zvanično registrovano upravo u martu pre 150 godina, iako je u tom trenutku već funkcionisalo pet godina, ali zbog političkih prilika u austrijskoj carevini nije moglo biti zvanično upisano.
Generalni konzul Generalnog konzulata Mađarske u Subotici Zoltan Plank pročitao je pismo mađarskog premijera Viktora Orbana. Prisutnima se obratio i državni sekretar ministarstva za ljudske resurse mađarske vlade Laslo Palkovič, koji je istakao da Mađarska ulaže velike napore da Mađarima van granica matice omogući i visoko obrazovanje na maternjem jeziku, a kao primer tih težnji naveo je otvaranje kampusa Medicinskog fakulteta iz Pečuja u Somboru.
Vrhunac svečanosti svakako je bilo otkrivanje biste Jožefa Švajdla, čiji monumentalni spomenik je do pre 99 godina stajao ispred zgrade Županije. Bistu su otkrili dr Eržebet Karher i Karolj Rezička, predsednik UO Mađarske građanske kasine. Bronzano poprsje Jožefa Švajdla izradio je somborski akademski vajar Peter Mraković, postament je izgradio Kornel Konc, a mermernu oblogu izradio je kamenorezac Danijel Hordoši iz Bezdana. Vence sećanja položili su predstavnici Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine, vojvođanskih mađarskih političkih partija, te brojni gosti iz Mađarske, među kojima je bio i poslanik u parlamentu Mađarske iz Baje Ištvan Ikotić.
triletrip @ Pon, 20.03.2017. 13:30
baja bista danijel hordoši dr eržebet karher društvo državni sekretar generalni konzul istorija ištvan ikotić jožef švajdl karolj rezička kornel konc laslo palkovič mađarska mađarska građanska kasina ministarstvo za ljudske resurse peter mrakovič sombor zoltan plank
• Spomenik Jožefu Švajdlu u Kasini

Mađarska građanska kasina obeležiće 17. marta godišnjicu izbijanja mađarske revolucije za nezavisnost 15. marta 1848. godine.

Foto 8834Foto 21129Svečanost u Mađarskoj građanskoj kasini u petak, 17. marta počinje u 17 sati svečanim programom. Nakon toga u dvorištu Kasine biće otkrivena bista Jožefa Švajdla, generala mađarske revolucionarne vojske rođenog u Somboru. Bistu je izradio somborski akademski vajar Peter Mraković. Svojeveremno je, 1902. godine, na kuću koja se nalazila na mestu rodne kuće Jožefa Švajdla, pored današnje OŠ „Bratstvo jedinstvo”, postavljena spomen ploča, a 1905. godine ispred zgrade Županije izgrađen je monumentalni spomenik, koji je posle 1. Svetskog rata porušen. Danas je od spomenika ostao samo postament, koji je postao spomen obeležje poginulim srpskim vojnicima u 1. Svetskom ratu, između velikog pravoslavnog groblja i manastira Svetog Stefana. Spomen ploča iz 1902. godine volšebno je nestala sa zida kuće na kojoj je bila 1945. godine. Posle toga, jedino je bilo dozvoljeno da se nova spomen ploča postavi unutar dvorišta Mađarske građanske kasine, a sada će dvorište renoviranog zdanja krasiti i bista znamenitog Somborca.
triletrip @ Pon, 13.03.2017. 00:18
15. mart 1848. bista istorija jožef švajdl mađarska građanska kasina mađarska revolucija peter mrakovič sombor
• Somborski trgovi čekaju ulaganja

Sombor u okviru centralnog gradskog jezgra „Venac” ima sedam postojećih trgova, a predviđeno je formiranje još jednog. Neki iščekuju urbanističko rešenje i rekonstrukciju, a drugi opet dovršetak obnove.

Institucija zadužena za urbanističko planiranje u Somboru, Javno preduzeće „Urbanizam” izradilo je prošle godine detaljan plan regulacije centralne gradske zone „Venac”. Taj dokument predviđa budući izgled i funkcije centra grada, pa tako i dalji život somborskih trgova. U centru ih ima sedam, a kao glavni trg doživljava se Trg Svetog trojstva. On je tokom svoje istorije doživeo nekoliko promena, a valjda najbrutalnija bilo je rušenje spomenika Svetom trojstvu koji ga je ukrašavao od kraja 18. veka do 1946. godine. Nosio je na sebi i parkić, a sada ga od milošte zovemo „Ćelavi” jer tako i izgleda. U nekoj (za sada dalekoj) budućnosti očekuje se njegova rekonstrukcija: spominje se izgradnja podzemnog parkinga, kako bi se rešio veliki problem parkiranja u gradu, ali je pre svega potrebno raspisati konkurs za urbanističko rešenje. Takav konkurs potreban je i za rekonstrukciju Trga Koste Trifkovića (ispred pozorišta) koji danas služi kao parking, a trebalo bi da postane deo velike pešačke zone zajedno sa Glavnjakom, Ćelavim trgom i budućim Trgom umetnosti čije formiranje je predviđeno u dvorištima Grašalkovićeve palate, male biblioteke i Istorijskog arhiva. Da bi se sve to dogodilo, potrebno je uraditi i otvaranje prolaza između pozorišta i Maxija prema dvorištima biblioteke i arhiva. Trg Republike, odnosno nekadašnji „fijaker plac” ispred muzeja takođe je bio ukrašen spomenikom ali ga je istorija „izbrisala”, kao i mnoge druge u Somboru. Tu je stajao spomenik Ferencu Rakociju, vojskovođi i vladaru iz mađarske istorije. Trg Svetog Đorđa ispred velike pravoslavne crkve takođe ima zanimljivu istoriju. Promene vlasti i država ostavile su traga i na njemu: kralj Aleksandar I Karađorđević sklonjen je zajedno sa konjem, iako se radilo o vrednom umetničkom delu. Na njegovom mestu biće česma, čiji izgled je i dalje nepoznat, kao i dan kada će osvanuti! Ostavljeno je mesto i za veliki kameni krst koji je nekada tu stajao, a premešten je u portu hrama Svetog Georgija, gde i sada može da se vidi. Zbog opasnosti da se krst prilikom novog premeštanja uništi, rešeno je da se izradi novi. Kada će ga Somborci ugledati, takođe je nepoznanica, kao i konačno postavljanje klupa i drugog urbanog mobilijara na rekonstruisanom Glavnjaku. Imao je Sombor u 19. veku i Trg slobode, tamo gde je danas prelaz iz Glavne ulice u Park heroja. Na tom trgu stajao je spomenik Jožefu Švajdlu, generalu mađarske vojske u revoluciji 1848/49. godine i rođenom Somborcu. Istorija je „pojela” i njega. Vidovdanski trg na kružnom toku danas krasi spomenik žrtvama fašizma i koliko-toliko je uređen, prava je oaza usred saobraćajno valjda najfrekventnijeg dela grada. Mali Trg cara Uroša ispred Županije je parking rezervisan za Gradsku upravu, ponekad je na njegovoj sredini postavljen fijaker, sada je sklonjen, okružuju ga velike tise, ponos Sombora. Trg cara Lazara omeđen Župnim dvorom, crkvom Svetog trojstva, Istorijskim arhivom, Gradskom bibliotekom ne tako davno dobio je novi izgled pravljenjem cvetnih leja i sada izgleda zaista onako kako priliči centru grada. I na njemu su nekada stajala umetnička dela, radovi somborskih umetnika iz 20. veka, ali nisu odolela vandalima, pa su sklonjeni na sigurno mesto. Ukoliko se ostvare planovi koje je „Urbanizam” napravio, centar grada bi trebalo da dobije i novu zelenu površinu, na mestu sadašnje živinske pijace i parkinga, ali i pešačku zonu koja bi dala zamajac toliko priželjkivanom razvoju turizma u Somboru. Onda još treba smisliti ponudu koja bi, pored arhitekture, posetioce dovukla i zadržala u Somboru više od jednog popodneva.
triletrip @ Pon, 10.05.2010. 20:59
aleksandar prvi karađorđević ferenc rakoci jožef švajdl jp urbanizam rekonstrukcija sombor trg cara lazara trg cara uroša trg koste trifkovića trg republike trg svetog đorđa trg svetog trojstva trg umetnosti turizam venac vidovdanski trg