Sport Kultura Društvo Obrazovanje Privreda Poljoprivreda Sela
• Semper idem na Velikoj sceni

Počeo rad na novom projektu Narodnog pozorišta Sombor.

Foto 36458 U ponedeljak, 9. septembra, u Narodnom pozorištu Sombor otpočeo je rad na predstavi Semper idem, po romanu Đorđa Lebovića i adaptaciji i režiji Gorčina Stojanovića. Asistent režije je Tijana Markovinović, scenografiju i izbor muzike potpisuje Gorčin Stojanović, za kostim je zadužena Lana Cvijanović, a za scenski pokret Isa Stepanović.
U predstavi igraju: Marko Marković, Saša Torlaković, Ivana V. Jovanović, Biljana Keskenović, Ninoslav Đorđević, Branislav Jerković, Srđan Aleksić, Vanja Nenadić, Danica Grubački, Dragana Šuša, Milijana Makević, Nemanja Bakić , Aleksandar Ristoski, Ervin Hadžimurtezić, Pero Stojančević, Bogomir Đorđević, David Tasić Daf, Olgica Nestorović, Predrag Grujić i Stefan Beronja. Premijera je zakazana na Dan pozorišta, 25. novembra, na Velikoj sceni Narodnog pozorišta Sombor.
Ova neverovatno važna i potresna priča Đorđa Lebovića nastaviće niz somborskih priča oživljenih prethodnih godina u vidu predstava Gogoland, Maestro, Hajmatbuh i Kad bi Sombor bio Holivud.
tam @ Sre, 11.09.2019. 16:00
dan pozorišta đorđe lebović gorčin stojanović isa stepanović lana cvijanović semper idem sombor tijana markovinović
• Jevrejski dečak u međuratnom Somboru i Zagrebu

Semper idem (na latinskom: Uvek isto) u originalu čini niz kraćih zapisa-sećanja, koje autor Đorđe Lebović (Sombor, 1928 - Beograd, 2004) za života nije pretočio u celovitu naraciju.

Foto 27567Trudom i samopregorom književnikove porodice dobili smo delo romaneskne strukture i bogatog, slojevitog sadržaja. Ova autobiografska proza se može čitati i razumeti kao literarna inačica istoriografskog klasika Decades of Crisis (Dekade krize) mađarsko-američkog istoričara Ivana Berenda (Ivan Berend). Autorovo kazivanje ublažava oskudicu u saznanjima o međuratnom periodu grada Sombora na više dragocenih načina; možda je ipak najvažnije svedočanstvo o svakodnevnici jevrejske zajednice, koja je brojala više od 1.100 žitelja. Deo tog jevrejskog mikrokosmosa Ravangrada su, pre svega, mama Tereza, deda Adolf, baka Helena, tetka Paulina, tragični ujak Rudolf, zamenska baka Laura, dedina kuća sa velikim vrtom na Apatinskom putu. Takav porodični ambijent, u kombinaciji sa brojnom židovskom zajednicom, bio je logično obogaćen trojezičnošću (srpski/hrvatski, mađarski, nemački/švapski), koja danas gotovo da ne postoji. Okolnosti odrastanja uz jednog roditelja (prvo sa majkom u Zagrebu, a potom u očevoj drugoj porodici u Somboru), nesumnjivo su predstavljale neiskazanu muku našega junaka; zbog toga, samoća je postala prirodno stanje njegovog duha. Upravo ovde otkrivamo paralele sa opusom Danila Kiša i knjigom Rani jadi. Takođe, vredi se podsetiti na značaj jevrejskog literarnog trolista Vojvodine (Lebović – Kiš – Tišma), koji zaslužuje trajnu pažnju čitalaca i istoričara književnosti. 
Knjiga veoma verodostojno svedoči o vezama Sombora i Zagreba, koje danas deluju kao fragmenti apokrifa. I u ovom slučaju, dokazuje se nadmoć zaborava u odnosu na iskustvo i sećanje pojedinca. Vredi izdvojiti književnu minijaturu, grupni portret purgerskog Zagreba, okupljenog oko trpezarijskog stola u pansionu majke glavnog junaka, gospodje Tereze: profesor maternjeg jezika, trgovac ala groso, advokat-krivičar, glumac, lekar, studenti iz boljih kuća, diplomata iz Budimpešte, profesor hirurgije Grinvald iz Beča, pukovnik kraljevske jugoslovenske vojske, živopisna gospodja Velinka... Ostvarenje dečakovih čestih vizija o nadolazećem Zlu koje se nadvija nad njegovom familijom je jezivo, ritualno ubistvo tetke Pauline u njenom zagrebačkom stanu na Jelačić placu u aprilu 1941. godine od strane ustaških koljača. To je jedno od najpotresnijih literarnih svedočanstava o stradalništvu naših Jevreja; kao filmski pandan, nameću se scene bestijalnog masakra u autobusu iz Zafranovićeve Okupacije u 26 slika. Životna staza je našega junaka u dobu od šesnaest godina odvela u Pakao Aušvica. Iz njega se čudesno izbavio sredinom 1945. godine, a po povratku u rodni grad spoznaje da je u Holokaustu izgubio četrdeset rođaka: majku, oca, dedu, tetke, ujaka...
Prija, ali i ohrabruje saznanje da se u somborskoj Gradskoj biblioteci stvorila lista čekanja na „Semper idem”, iako među čitalaštvom kruži čak 12 primeraka. Dirljivo i sasvim iskreno deluju i pohvale sa dušom Zeničanke Hane Kazazović na blogu Cyber Bosanka. Sasvim u skladu sa ličnim i porodičnim tragičnim iskustvom, Đorđe Lebović se iskazao tokom devedesetih godina kao protagonista antiratnog okupljanja mislećih i moralnih ličnosti unutar Beogradskog kruga, Druge Srbije i lista „Republika”. Prema rečima Dragana Klaića, teatrologa iz Novog Sada „...posle još jednog raspada Jugoslavije u nacionalističkom besnilu i nasilju i kratkog boravka u Izraelu, on je svoj stvarni Heimat pronašao u sećanjima na sopstveno detinjstvo”.
Izvor: Gojko Mišković - Ha-Kol, glasilo Jevrejske zajednice Hrvatske | savamajstor @ Uto, 27.02.2018. 03:31
aušvic beogradski krug dragan klaić druga srbija đorđe lebović glasilo jevrejske zajednice hrvatske gradska biblioteka karlo bijelicki ha-kol jevrejska zajednica kultura list republika sombor zagreb
• Duboki tragovi Sombora

U Gradskom muzeju u četvrtak je otvorena izložba Pozorišnog muzeja Vojvodine „Đorđe Lebović - svedok protiv svoga vremena”.

Foto 27568Foto 27567 Postavku čine prikazi života Đorđa Lebovića, a odmah na ulazu posetioca očekuje bodljikava žica i logoraška odeća s jedne i uniforma SS-ovca s druge strane. Slede citati iz dela Đorđa Lebovića, porodične fotografije, slike i kostimi iz predstava rađenih po njegovim delima... Svi ti prizori govore o čoveku, književniku, na čiji život je Sombor imao presudni uticaj. Sombor se provlači kao motiv kroz mnoga njegova dela, poput autobiografskog romana Semper idem, objavljenog posthumno. Knjiga je doživela veliki uspeh, ali relativno skroman tiraž. Otvaranju izložbe u Gradskom muzeju prisustvovala je i Zlata Lebović, supruga Đorđa Lebovića. Ona je ispričala da je Sombor ostavio dubok trag u Lebovićevom životu, što se moglo primetiti u brojnim situacijama.
- Kada smo se 2000. godine vratili iz Izraela, prvo što je hteo da uradi je da poseti Sombor. Došli smo ovde, nedelju dana smo odseli u hotelu Sloboda. Vodio me ja da mi pokaže gde je sve živeo, a menjao je životni prostor: kod dede, kod tetke, kod teče, kasnije kod majke, kada se vratila iz inostranstva. Sombor je za njega bilo nešto što je duboko u njemu ostavilo tragove. Kada smo otišli u Izrael, išli smo u školu jezika. Tamo je došao i veliki broj Rusa, a među njima je bio veliki broj nejevreja. Iskoristili su priliku da izađu iz Sovjetskog saveza. Valjda od straha da ne budu otkriveni, stalno su pitali: jesi Jevrejin? Đorđa je to jako ljutilo. Otišli smo iz jednog nacionalizma, gde je bilo pitanje: jesi Srbin, jesi Hrvat, jesi Albanac, jesi šta? Trpeo je to, ali je u jednom trenutku pocrveneo i rekao: nisam! Ja sam Somborac. To je jako zbunilo sagovornike, nisu znali šta je Sombor. Nisu ga više ništa pitali, obilazili su ga. To je bio njegov životni stav, njegovo opredeljenje - ispričala je Zlata Lebović, supruga Đorđa Lebovića.
Đorđe Lebović (1928 - 2004) rođen je u Somboru, gde je proveo detinjstvo, ali je 1944. godine zbog svog jevrejskog porekla deposrtovan u nacistički logor smrti Aušvic-Birkenau. Uspeo je da doživi oslobođenje logora, vratio se u Jugoslaviju. Pored mnogih drugih, napisao je scenario za čuveni partizanski film Valter brani Sarajevo.
- Delo Đorđa Lebovića u raznim domenima književnog i dramskog stvaralaštva je značajnije, nego što je njegov odjek i slava. On spada u najviši red srpske i ex-jugoslovenske književnosti u drugoj polovini 20. veka, što možda nije prepoznato na pravi način. Kada se pre desetak godina posthumno pojavio Semper idem, ja sam napisao, iza kojih reči stojim i danas, daje to prvo remek delo srpske književnosti 21. veka. To je u savakom pogledu izuzetno ostvarenje u kontekstu svetske književne produkcije, kada je u pitanju holokaust u najširem smislu. U sam vrh književnosti spada i njegovo dramsko delo, pre svega Nebeski odred. Lebović je pisac čije je stvaralaštvo na žalost, zbog tema kojima se bavio, danas više aktuelno nego što bi smo voleli da bude. To je zato što se radi o piscu izuzetnog senzibiliteta - kazao je Teofil Pančić.
triletrip @ Pet, 08.04.2016. 01:29
đorđe lebović gradski muzej holokaust izložba pozorišni muzej vojvodine semper idem sombor teofil pančić zlata lebović
• Đorđe Lebović - Svedok protiv svoga vremena

U Gradskom muzeju u Somboru 7. aprila će biti otvorena izložba u saradnji sa Pozorišnim muzejom Vojvodine, pod nazivom „Đorđe Lebović - svedok protiv svoje epohe”.

Foto 27547 Izložba pokušava da javnosti približi raznorodno delo ove jedinstvene umne i stvaralačke pojave na našim prostorima. Lebovićevo delo, uspešno realizovano kroz raznolike oblasti i teme, postavlja čoveka u središte apokaliptične istorije dvadesetog veka. Njegov izraz je najjači u pozorištu, a unutar njega zaokupljeno mračnim teatrom, u kome progovaraju logori smrti i iskustvo Holokausta. Kao što je sam Lebović rekao umesto predgovora Tetralogiji, „Kada sam se vratio iz logora u život, video sam pred sobom dva izbora - zaboraviti ili govoriti. Prvo nisam mogao, znači drugo sam morao”.
Izložbu će otvoriti novinar, kolumnista i kritičar Teofil Pančić, a govoriće i direktor Gradskog muzeja Sombor Branimir Mašulović, direktor Pozorišnog muzeja Vojvodine Zoran Maksimović i kustos Ivana Koči. Svečano otvaranje izložbe u Gradskom muzeju zakazano je za 7. april u 18 sati. Izložba će biti postavljena do 4. maja.
Đorđe Lebović je rođen 1928. godine u Somboru, gde provodi veći deo svog detinjstva. Do Drugog svetskog rata se školovao u Zagrebu i Somboru, odakle je 1944. deportovan sa porodicom u logor Aušvic-Birkenau. Strahote koncentracionog logora su ostavile dubok trag u mladom Leboviću i uticale na njegov književni rad. Autor je novela, memoarske proze („Semper idem” o detinjstvu u našem gradu), drama za pozorište i radio, filmskih scenarija i scenarija za strip. O logoraškom životu je progovorio u Logoraškoj tetralogiji (Nebeski odred, Haleluja, Viktorija i Vojnik i lutka). U nekim dramama obrađuje teme iz srpske istorije (Sentandrejska rapsodija, Ravangrad 1900), ali je najsnažniji pečat ostavio kao scenarista nekoliko tzv. partizanskih filmova: Most, Devojka sa Kosmaja, Pesma, Valter brani Sarajevo, Partizanska eskadrila. Lebović se oprobao kao scenarista akcionog crtanog stripa koji je izlazio od 1977 do 1989. godine u 25 država sveta.
triletrip @ Uto, 05.04.2016. 01:07
branimir mašulović društvo đorđe lebović gradski muzej sombor ivana koči izložba kultura pozorišni muzej vojvodine semper idem sombor teofil pančić zoran maksimović