Život

Radojevići su malo glomaznije i prilično raštrkano područje što se tiče njegove urbanizacije. Teško je odrediti gde počinje i gde se završava. Radojevići su istočno od Sombora, počinju od Gradine i prostiru se do pod Sivac. Radojevići su imali više lokaliteta, kao što su Kovačići, Beljanski, Vukićevići, Ovcini, Sotini, Radojevići, Birvalski. Ovi se nazivi danas ne navode kao geografski pojam. Međutim, ono što je najstarije sa ovog područja, to nisu pomenuti nazivi, nego starija naselja Kula i Preradović, kako su se današnji Radojevići beležili i zvali sredinom XVIII veka. Tu je nekad postojala i rečica Kolubara. Posle kopanja kanala ona je nestala, ali je ostala bara Kolubara.

Kroz vekove

  • 1702. - Pusta Kula kod Sombora se prvi put pominje kao geografski pojam.
  • 1740. - Preradovići su posed somborskih vojnika.
  • 1746. - Na mapi “Sombor vojni šanac” se vodi kao Preradovići i kroz njega je put vodio ka Sivcu za Petrovaradin.
  • 1748. - U Pustoj Kuli (Radojevići) postoje tri porodice: Vukićević, Popić i Radojević. U Preradoviću žive porodice: Beljanski, Damjanović, Kovačić, Kurjak, Sotinčev.
  • 1763. - Upravnik komorskih dobara Kotman beleži Preradović kao jednu od pustara u Bačkom okrugu.
  • 1764. - Na katastarskoj mapi “Sombor i salaši” Kula je pod Sivcom. 1894. godine na geografskoj mapi “Zombor” upisano je kao Donja Kula.
  • 1769. - Preradović je staparska pustara, dok je Stapar upravna jedinica Bačke županije.
  • 1788. - Naselje označeno na mapi Karla Šuca, daleko ispod Sombora i istočno od Bukčinovca nalazi se ispod Apatina.

Zanimljivo

Može se pretpostaviti da su ova pustara i salaši ime dobili od prezimena Preradović i po Jovanu Preradoviću, kojem je austrijski car Ferdinand II 1626. godine darivao plemstvo, a uz njega su obavezno išli i posedi. Preradovići su stolovali u Riđici i Bajši, gde su im se i nalazili posedi, pa nije isključeno da im je preko Bajše i od Bajše južno pripadao i ovaj predeo, koji je po njima nazvan Preradović. Plemstvo se daje za zasluge u borbi protiv Turaka, jer je na grbu Preradovića veliki zlatni grif, koji u prednjoj nozi drži odrubljenu tursku glavu sa turbanom. Pored Jovana Preradovića plemstvo se odnosi i na njegova tada tri živa rođena brata, kao i na sve kasnije njihovo muško i žensko potomstvo. Poslednji izdanak ove loze je u Somboru dipl. ing Đorđe Đoka Preradović, 1970. godine službenik reonskog pogona DTD-a. U njega je prepis na latinskom i prevod na srpskohrvatskom jeziku plemićke diplome iz 1626. godine, plemićki grb i zlatni prsten nasleđen od predaka na kojem je ugraviran lik grba u crnom dragom kamenu. Ovoj lozi Preradovića pripada i pesnik Petar Preradović, pukovnik austrijske vojske, koji je takođe uživao pravo i privilegije plemstva. Preradovići su u Ugarsku prešli iz stare Srbije, ali je malo verovatno da su u vreme dobijanja plemstva živeli u darivanim krajevima. Pretpostavlja se da su tek po odlasku Turaka iz Bačke stupili u posed. Pošto su od tada živeli u Budimu, Baji, Riđici i Bajši. O najstarijem pretku, Jovanu Preradoviću postoji pismeni podatak. Sačuvan je nadgrobni spomenik, ploča na zidu u porti budimske crkve, na kojoj slavonserpskim jezikom piše: Zdj počivaet Jovan Preradović ot Preradovića, po čemu se da zaključiti i da je kod Sombora postojeći predeo Preradović u vezi sa ovom plemićkom lozom i da je predeo po njima, kao njihovo vlasništvo, dobio svoje ime. Koliko je od potomstva Jovana i njegova tri rođena brata Preradovića ostalo nije poznato. U Riđici je živela sveštenička porodica Preradović, nešto malo bivalo ih je i u Somboru i navodno im je pre 200 godina pripadao deo grada, na prostroru preko puta današnje lepotice i Doma JNA i da je na tom zemljištu 1895. godine izgrađena Učiteljska škola. U ovim salašima nema verskog objekta u vidu crkvice ili vodice, ali postoji zvono i na njega se okupljaju vernici druge nedelje posle Uskrsa, provodeći vreme u molitvi za plodnost zemlje i zdravlje.
  • 1880. - Prvo pominjanje Radojevića kao geografskog pojma.
  • 1882. - Sa radom je počela škola, koja je 1938. godine preseljena u novoizgrađenu zgradu.
  • 1937. - Salaška omladina organizovala je pozorišni komad “Kir Janja” Jovana Sterije Popovića. U to doba čitaonica i biblioteka su imale 54 člana.
  • 1961. - Radojevići imaju 106 domaćinstava sa 368 žitelja.
  • 1969. - Jedini su salaši u koje do tada nije stigla struja. Škola u Radojevićima počela je sa radom 1882. godine. 1938. godine izgrađena je nova školska zgrada.

Moderno doba

Radojevići pripadaju gradskoj mesnoj zajednici “Mlake”. Nema kanalizacije, vodovoda, iznošenja smeća. U naselju živi svega 50 stanovnika i mnogo je zapuštenih salaša. Propadanje je obuzelo i Dom kulture. U blizini naselja nalazi se žetelački kamp.

Mapa

„Somborski salaši na internetu - istorija i sadašnjost” je projekat NVO „SO open”, realizovan u saradnji sa Sekretarijatom za kulturu i informacije AP Vojvodine.